Sinds zijn terugkeer naar het Witte Huis is de wereldvisie van de Amerikaanse president Donald Trump – en vooral zijn kijk op Europa – vaak moeilijk te doorgronden geweest, mede door zijn kenmerkende onsamenhangende en bombastische uitspraken. Zijn nieuwe Nationale Veiligheidsstrategie (NSS) werpt echter licht op de principes die ten grondslag liggen aan zijn buitenlandse beleid.

Door een expliciet nationalistisch en nativistisch kader te schetsen, breekt de NSS scherp met de multilaterale benadering die sinds 1945 de Amerikaanse diplomatie heeft gekenmerkt. De minachting voor liberale waarden zou alle resterende illusies over de huidige staat van het transatlantische bondgenootschap moeten wegnemen. Het maakt duidelijk dat Trump alleen aan de zijde van Europa zal staan als het zijn Maga-ideologie (Make America Great Again) volledig omarmt – of, in Europese termen: Make Europe White Again.

Waar het leiderschap van de Verenigde Staten ooit werd gekenmerkt door ideologisch universalisme, kiest de NSS nu voor een uitgesproken bekrompen benadering. Zoals Trumps minister van Oorlog, Pete Hegseth, het formuleerde, zal het Pentagon zich niet langer laten ‘afleiden door democratieopbouw, interventionisme, ongedefinieerde oorlogen, regimeverandering, klimaatverandering, woke-gedrag of ondoeltreffende natievorming.’

Veel regeringen in het Mondiale Zuiden zullen deze verschuiving ongetwijfeld verwelkomen. Sommige tegenstanders van de Verenigde Staten hebben dat al gedaan. Voor Rusland, dat Trumps NSS omschreef als ‘in overeenstemming met onze visie,’ ziet de oorlog in Oekraïne er ineens een stuk veelbelovender uit.

Trump presenteert zichzelf graag als verdediger van individuele vrijheden, vooral van de vrijheid van meningsuiting. Maar de NSS schetst een ander beeld: daarin kondigt hij aan zich te zullen verzetten tegen ‘de door elites gedreven, antidemocratische beperkingen van fundamentele vrijheden in Europa, de Angelsaksische wereld en de rest van de democratische wereld, met name onder onze bondgenoten.’

Zoals uit de NSS blijkt, wijken Trumps verwachtingen van Europa sterk af van de manier waarop Europeanen zelf de transatlantische relatie begrijpen. Terwijl Europese leiders graag onder de Amerikaanse veiligheidsparaplu willen blijven zonder zich te hoeven aansluiten bij Trumps ideologische project, verlangt hij dat zij zich schikken naar een Maga-achtige wereldorde, terwijl hij daar nauwelijks iets tegenoverstelt.

In essentie stelt Trump voor om de strategische solidariteit tussen de Verenigde Staten en Europa – een regeling waar hij zelf niet langer in gelooft – te vervangen door een beschavingsalliantie die op drie belangrijke voorwaarden rust.

De eerste voorwaarde is dat de Europese Unie haar regelgevingskaders ontmantelt die volgens Trump de vrijheid van meningsuiting zouden schenden en de belangen van de Verenigde Staten zouden schaden. Vicepresident JD Vance bracht hetzelfde argument naar voren tijdens de veiligheidsconferentie in München in februari. Daar stelde hij dat de werkelijke dreiging voor Europa afkomstig is van ‘oude, diepgewortelde belangen die zich verschuilen achter lelijke woorden uit het Sovjettijdperk zoals misinformatie en desinformatie,’ om zo ‘digitale censuur’ op te leggen aan populistische stemmen.

Maar de sancties van de EU tegen Amerikaanse techgiganten zoals Google, Apple, Facebook en Amazon hebben niets te maken met politieke censuur. De recente boete van 140 miljoen dollar voor X (voorheen Twitter), waarover Trump-functionarissen zich zo boos maakten, had betrekking op schendingen van transparantie- en consumentenregels: misleidend beleid voor gebruikersverificatie, het niet verstrekken van verplichte advertentiegegevens en pogingen om onderzoekers de toegang te ontzeggen. Door dit neer te zetten als censuur, herhaalt Trump simpelweg de beweringen van X-eigenaar Elon Musk, die openlijk pleit voor de ‘afschaffing’ van de EU.

De tweede voorwaarde is dat de EU haar immigratie- en asielbeleid hervormt, dat in de NSS wordt neergezet als een bedreiging voor de westerse beschaving. Extreemrechtse partijen in Europa, die zich vooral profileren met hun verzet tegen immigratie, grepen deze ideologische steun onmiddellijk aan. De Franse extreemrechtse politicus Éric Zemmour verklaarde zelfs dat ‘Trump de enige is die de Europese beschaving verdedigt’.

De derde voorwaarde die Trump stelt, is dat Europa stopt met het vanzelfsprekend vinden van de Amerikaanse militaire bescherming. Volgens hem leunen Europese regeringen al te lang op de Navo voor hun veiligheid, terwijl zij tegelijk de EU inzetten om de economische belangen van de Verenigde Staten te ondermijnen.

De Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken Christopher Landau benadrukte dit punt in een recente post op X. ‘Wanneer deze landen hun Navo-pet op hebben,’ schreef hij, prijzen ze de transatlantische eenheid. Maar zodra ze ‘hun EU-pet opzetten,’ volgen ze agenda’s die ‘volledig in strijd zijn met de belangen en veiligheid van de VS,’ waaronder ‘censuur, economische zelfmoord/klimaatfanatisme, open grenzen, minachting voor nationale soevereiniteit en het promoten van multilateraal bestuur en belastingheffing, en steun voor communistisch Cuba.’

Een bijzonder opvallende passage in de NSS waarschuwt dat ‘uiterlijk binnen enkele decennia’ sommige NAVO-lidstaten ‘voor het merendeel niet-Europees zullen worden.’ Volgens het document is het een ‘open vraag’ of toekomstige bevolkingen ‘hun plaats in de wereld – of hun alliantie met de VS – op dezelfde manier zullen zien als degenen die het NAVO-handvest hebben ondertekend’.

De bewoordingen weerspiegelen Trumps al lang gekoesterde overtuiging dat immigratie de Europese landen ‘minder Europees’ zal maken, alsof de identiteit van Europa afhankelijk zou zijn van etnische zuiverheid. Dit fundamentele misverstand benadrukt de steeds groter wordende culturele en politieke kloof tussen Europa en de Verenigde Staten.

De NSS van Trump maakt bovendien volkomen duidelijk dat Europa weinig Amerikaanse steun voor Oekraïne hoeft te verwachten. De regering ziet zichzelf als ‘in conflict met Europese functionarissen die onrealistische verwachtingen hebben van de oorlog’ en zegt te streven naar het ‘herstellen van strategische stabiliteit op het Euraziatische continent’ en het ‘verminderen van het risico op conflicten tussen Rusland en Europese staten.’ In deze visie is de VS niet langer Europa’s partner tegenover Rusland, maar eerder een bemiddelaar tussen beide partijen.

Al deze standpunten zouden de Europese leiders ernstig moeten verontrusten. Nu zij worden geconfronteerd met een vijandig gezinde Amerikaanse regering, moeten zij onder ogen zien dat het tijdperk van automatische Amerikaanse bescherming voorbij is en erkennen hoe strategisch kwetsbaar het continent is. Zoals Charles de Gaulle decennia geleden al waarschuwde, kan Europa niet eeuwig op de Verenigde Staten blijven steunen. Als het wil overleven, moet het ontwaken uit zijn geopolitieke sluimer en de controle over zijn eigen toekomst herwinnen.

Vertaling: Menno Grootveld | Copyright: Project Syndicate, 2025

Lees ook: