Tijdens de World Cup in Goa vertelde de Duitse grootmeester Alexander Donchenko (27) over een droom. Hij deed het nadat hij de Vietnamees Le Liem in de tiebreak van de vijfde ronde had uitgeschakeld. Eerder kon hij de droom niet vertellen, want dat had ongeluk kunnen brengen.

Donchenko had over zijn tiebreak gedroomd in de nacht voordat hij die werkelijk zou spelen. In de droom merkte hij na een paar zetten dat hij niet tegen Liem speelde, maar tegen een onbekende, die vervolgens door de wedstrijdleider verwijderd werd. Toen kwam Liem zelf aan het bord, maar die deed twee zetten achter elkaar, waarna de wedstrijdleider opnieuw ingreep. ‘Ach, het was toch goed geprobeerd’, zei Liem, en toen werd Donchenko wakker.

Twee zetten achter elkaar doen, staat dicht bij het echte schaken, ik heb het zelf gezien. Een pionnenrace in een vluggertje. Wits pion loopt van a2 naar dame, zwarts pion van h7. Wie het eerst komt, wint de partij. Beteuterd kijkt de verliezer naar het bord. Hij had toch de eerste zet gedaan in de race, wat was er gebeurd? Natuurlijk had de gewiekste winnaar niet echt twee zetten achter elkaar gedaan, dat zou te veel opvallen. Hij had de extra zet over zijn andere zetten uitgesmeerd, eerst van a2 niet naar a4, maar naar a-vierenhalf, enzovoort.

Mijn laatste droom die het navertellen misschien waard is, ging over Hans Böhm. Een tram in Amsterdam stond stil, omdat er iets met een wissel was. De bestuurder pakte zijn gereedschap en vloekte. Toen stond Hans Böhm op. Hij klom op een stoel en zei dat het een schande was dat er in de tram gevloekt werd. Hij eiste dat de bestuurder verwijderd zou worden en dat iemand anders hem zou komen vervangen. Er waren mensen in de tram die protesteerden omdat ze haast hadden en de vervanging van de bestuurder veel tijd zou kosten, maar daar werd niet naar geluisterd. Rare droom, het was niets voor de echte Hans Böhm om zo lichtgeraakte te zijn.

Dat er eerst geheel onbekende tegenstanders bij Donchenko aan het bord kwamen, lijkt een beetje op een droom die ik zelf vaak had. Ik was dan niet aan zet, liep een beetje rond in de toernooizaal, en als ik terugkwam stond er een volstrekt onherkenbare stelling op mijn bord. Wat was er gebeurd? Nieuwe kansen, nieuwe mogelijkheden, zou ik vroeger misschien gedacht hebben.

De grote dromers in de Nederlandse en internationale schaakwereld zijn Jan Timman en Tim Krabbé. Ze hadden tal van wonderlijke en kleurrijke dromen. Tim Krabbé zag zijn pionnen promoveren tot cowboys die op hun paarden galopperend verdwenen onder een rode avondlucht, en hij zag koningin Juliana een schaaksimultaan geven.

Jan Timman zag Aljechin op de bekende, na zijn dood genomen foto bewegen en naar hem kijken met een doordringende blik terwijl er zoals bij Edgar Allan Poe een zwarte kat uit de muur sprong, en hij zag een doodskist met Misha Tal, die opeens levend werd en vroeg waarom hij niet voor het toernooi van Bugojno 1994 was uitgenodigd, waarop Timman hem moest vertellen dat hij al twee jaar dood was geweest toen dat toernooi werd gespeeld.

Zowel Jan als Tim hadden ook dromen waar een schaker wat aan heeft. Jan droomde een openingsnieuwtje waarmee hij vervolgens een belangrijke partij won in een kandidatenmatch tegen Artur Jussupow, en Tim droomde een schaakopgave die in de droom niet kon worden opgelost door Euwe, Botwinnik en Smyslov, en die later in het echte leven door de Duitser Christoph Fieberg werd uitgewerkt tot een volwaardige studie.

Om terug te komen op Alexander Donchenko, zijn echte tiebreak tegen Liem was minstens zo emotioneel als de gedroomde. Er waren maar liefst zes tiebreakpartijen nodig en de volgende dag was Donchenko onherkenbaar.

Hij is een sterke schaker die een paar ronden eerder Anish Giri had uitgeschakeld. Giri zei daarover onlangs iets wat je maar zelden hoort van een schaker die verloren heeft: Giri zei dat hij had verloren omdat Donchenko zeer sterk had gespeeld. Tegen de Oezbeek Nodirbek Yakubboev speelde Donchenko in de opening alsof hij slaapdronken tegen alles opbotste dat op zijn weg kwam, en na die opening was er niet veel meer.

Lees ook: